Pechgeneratie. Het bagatelliseert dat een groep jonge studenten die tussen september 2015 en september 2023 onder het leenstelsel vielen en daardoor geen basisbeurs ontvingen maar hun studiegeld moesten lenen, simpelweg het ongeluk hadden om op het verkeerde moment geboren te worden. Alsof het hier gaat om een soort natuurramp waar niemand invloed op had. Maar laten we helder zijn: dit was geen pech, dit was beleid. Een bewuste politieke keuze met verstrekkende gevolgen. De naam “pechgeneratie” is een misleidend frame!
Een hele generatie is doelbewust opgezadeld met schulden, onder het mom van modernisering en eigen verantwoordelijkheid. Jongeren werd verteld dat investeren in hun opleiding de sleutel was tot een zekere toekomst. Ze deden wat van hen werd verwacht: studeren, zich ontwikkelen, bijdragen aan de samenleving. Maar in plaats van een eerlijke start kregen zij een financiële molensteen om hun nek gehangen. Eén die hen jarenlang, zo niet decennialang, zal blijven achtervolgen.
De impact daarvan reikt veel verder dan alleen cijfers op papier. Het beïnvloedt fundamentele levenskeuzes. Het kopen van een eerste huis wordt bemoeilijkt of zelfs onmogelijk gemaakt. Het aangaan van zekerheid zoals een gezin stichten, sparen, investeren wordt uitgesteld of afgezwakt. Waar eerdere generaties konden bouwen aan stabiliteit en vermogen, begint deze generatie structureel met een achterstand. Dat is geen individuele pech; dat is collectieve benadeling.
Daar komt nog iets bij: het psychologische effect. Schulden zijn niet alleen een financiële last, maar ook een mentale. Het gevoel continu “achter te staan”, beperkt te worden in je keuzes, en afhankelijk te zijn van systemen die je in deze positie hebben gebracht, dat laat sporen na. Het ondermijnt vertrouwen in de overheid en in het idee van een eerlijke samenleving.
En toch wordt dit alles weggezet als “pech”. Alsof een woord de realiteit kan verzachten of de verantwoordelijkheid kan verhullen. Maar woorden doen ertoe. Door het probleem te framen als pech, wordt impliciet gesuggereerd dat niemand echt verantwoordelijk is en dat er dus ook geen echte verplichting is tot herstel.
Als we erkennen dat dit beleid was, en dus een keuze, dan volgt daar logischerwijs uit dat er ook verantwoordelijkheid genomen moet worden voor de gevolgen. Deze generatie heeft recht op meer dan symbolische gebaren of beperkte tegemoetkomingen. Zij heeft recht op rechtvaardigheid. Dat betekent serieuze, structurele compensatie. Dat betekent het daadwerkelijk verlichten of kwijtschelden van schulden met terugwerkende kracht. Niet als gunst, maar als correctie. Niet als politieke geste, maar als morele plicht.
Want zolang deze schulden blijven drukken op de schouders van deze generatie, blijft ook de ongelijkheid die door dit beleid is veroorzaakt bestaan. En zolang dat zo is, kunnen we moeilijk spreken van een samenleving die eerlijk is, laat staan toekomstgericht.
Het is tijd om het beestje bij de naam te noemen. Dit is geen pechgeneratie. Dit is een generatie die tekort is gedaan en die recht heeft op herstel!